क्यानबेरा: अष्ट्रेलियाली सरकारले मे २०२६ मा ‘लचिलोपन र सुधार’ (Resilience and Reform) को नारासहित २०२६-२७ को संघीय बजेट सार्वजनिक गरेको छ। सरकारले सन् २०२६-२७ का लागि ८३३.२ बिलियन डलरको महत्त्वाकांक्षी बजेट सार्वजनिक गरेको छ। मध्यपूर्वको तनावका कारण उत्पन्न विश्वव्यापी तेल संकट र आन्तरिक महँगीलाई ध्यानमा राख्दै कोषाध्यक्ष जिम चालमर्सले यसलाई “दशककै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र साहसिक बजेट” को रूपमा प्रस्तुत गर्नुभएको छ।
१. बजेटको मूल सार र आर्थिक परिदृश्य
बजेटको मुख्य उद्देश्य विश्वव्यापी तेल झट्का (Oil Shock) बाट नागरिकलाई जोगाउनु, जीवनयापनको लागत कम गर्नु र आवास बजारलाई निष्पक्ष बनाउनु रहेको छ।
आर्थिक वृद्धि: सन् २०२६-२७ मा आर्थिक वृद्धि दर १.७५ प्रतिशत रहने अनुमान छ, जुन २०२५-२६ को २.२५ प्रतिशतको तुलनामा केही कम हो।
मुद्रास्फीति (Inflation): तेलको मूल्य वृद्धिका कारण सन् २०२६ को जुन त्रैमासिकसम्म महँगी ५ प्रतिशत पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।
ऋण र व्यवस्थापन: सरकारले ६३.८ बिलियन डलर बचत गरेको दाबी गरेको छ। कुल सरकारी ऋण (Gross Debt) सन् २०२६-२७ मा जीडीपीको ३४ प्रतिशत रहने अनुमान छ।
२. विश्वव्यापी तेल संकट र इन्धन सुरक्षा (Fuel Security)
मध्यपूर्वको द्वन्द्वका कारण इन्धन र उर्वरक (Fertiliser) को मूल्य बढेपछि सरकारले $१४.८ बिलियनको इन्धन लचिलोपन प्याकेज घोषणा गरेको छ।
इन्धन अन्तःशुल्क कटौती: तीन महिनाका लागि इन्धन अन्तःशुल्क (Fuel Excise) आधा भन्दा बढीले घटाइएको छ, जसले नागरिकलाई $२.९ बिलियनको राहत दिनेछ।
इन्धन भण्डारण: ७.५ बिलियन डलरको ‘फ्युल एण्ड फर्टिलाइजर सेक्युरिटी फेसिलिटी’ र ३.२ बिलियन डलरको ‘अष्ट्रेलियन फ्युल सेक्युरिटी रिजर्भ’ स्थापना गरी इन्धन भण्डारण क्षमता ५० दिन पुर्याइनेछ।
ग्यास आरक्षण: अष्ट्रेलियाली नागरिकका लागि २० प्रतिशत ग्यास निर्यात आरक्षण (Gas Export Reservation) को व्यवस्था गरिएको छ।
३. जीवनयापनको लागतमा राहत (Cost of Living Support)
कर कटौती: १३ मिलियनभन्दा बढी कामदारले नयाँ कर कटौतीको लाभ पाउनेछन्। यसमा $२५० को ‘वर्किङ अष्ट्रेलियन्स ट्याक्स अफसेट’ र $१,००० सम्मको तत्काल कर कटौती समावेश छ।
स्वास्थ्य सेवा: औषधिहरूको मूल्य घटाउन $५.९ बिलियन र सार्वजनिक अस्पतालका लागि थप $२५ बिलियन विनियोजन गरिएको छ। मेडिकेयर अर्जेन्ट केयर क्लिनिकहरूलाई स्थायी बनाइनेछ।
आवास (Housing): पहिलो पटक घर किन्नेहरूलाई सहयोग गर्न कर सुधार गरिएको छ, जसबाट ७५,००० थप अष्ट्रेलियाली घर मालिक बन्ने अपेक्षा छ। स्थानीय पूर्वाधारका लागि $२ बिलियन दिइनेछ जसले ६५,००० नयाँ घर निर्माणमा सघाउनेछ।
४. उत्पादकत्व र राष्ट्रिय सुरक्षा
नियमन कटौती: व्यापारिक झन्झट घटाउन वार्षिक $१०.२ बिलियनको भार कम गर्ने लक्ष्य छ।
रक्षा (Defence): राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि आगामी १० वर्षमा थप $५३ बिलियनको ऐतिहासिक लगानी गरिनेछ। यसमा आणविक शक्ति सम्पन्न पनडुब्बी (Nuclear-powered submarines) र मानवरहित ड्रोन प्रविधि (Ghost Bat) समावेश छन्।
पूर्वाधार: सडक र रेल आयोजनाका लागि $८.६ बिलियन र समुदायिक पूर्वाधारका लागि $८४१.७ मिलियन विनियोजन गरिएको छ।
५. राजनीतिक प्रतिक्रिया र मन्त्रीका भनाइहरू
कोषाध्यक्ष (Treasurer) जिम चालमर्स: उहाँका अनुसार यो बजेटले अष्ट्रेलियालाई बलियो र सुरक्षित बनाउनेछ। उहाँले अष्ट्रेलियाको अर्थतन्त्र अन्य धेरै विकसित देशको तुलनामा बलियो रहेको र यो बजेटले भविष्यको लागि जग बसाल्ने दाबी गर्नुभयो।
विपक्षी दल (Opposition): विपक्षी दलले भने सरकारले ढिलो कदम चालेको र इन्धन कर कटौती केवल ‘चुनावी रणनीति’ भएको आरोप लगाएका छन्। उनीहरूका अनुसार यो बजेटले मध्यम वर्गीय परिवारको वास्तविक समस्या समाधान गर्दैन र दीर्घकालीन रूपमा ऋणको भार मात्र थप्छ।
नेशनल पार्टी: नेताहरूले ग्रामीण क्षेत्रका किसान र ट्रक चालकहरूका लागि अझै पर्याप्त सहयोग नभएको गुनासो गरेका छन्।
| श्रेणी | फाइदा (Advantages) | बेफाइदा (Disadvantages) |
| व्यक्तिगत कर | $२५० थप बचत र झन्झटमुक्त $१,००० कर कटौती। | बजारमा पैसा बढी हुँदा मूल्यवृद्धि नियन्त्रण गर्न गाह्रो हुन सक्छ। |
| आवास | ७५,००० युवाहरूले घर किन्न पाउने सम्भावना। | लगानीकर्ताहरू बाहिरिँदा भाडामा बस्ने घरहरूको अभाव हुन सक्ने। |
| इन्धन सुरक्षा | ५० दिन पुग्ने इन्धन भण्डारण र तत्काल मूल्यमा कमी। | मध्यपूर्वको तनाव लम्बिँदा ३ महिनापछिको अवस्था अनिश्चित। |
| सामाजिक सुरक्षा | अस्पताल र औषधिमा सहज पहुँच। | NDIS मा $३६ बिलियनको कटौतीले सेवाको गुणस्तर घट्ने चिन्ता। |
यो बजेटले अष्ट्रेलियालाई बाह्य झट्काबाट बचाउन सुरक्षा कवचको काम गर्न खोजेको देखिन्छ, तर यसको सफलता विश्वव्यापी राजनीतिक अवस्था र आन्तरिक मूल्यवृद्धि नियन्त्रणमा भर पर्नेछ। बजेट २०२६-२७ ले अष्ट्रेलियाली मध्यम वर्गलाई खुसी पार्ने प्रयास गरेको छ, तर NDIS मा गरिएको ठूलो कटौती र सम्पत्ति लगानीकर्ताहरूमाथिको कर वृद्धिले आगामी दिनमा ठूलो राजनीतिक बहस निम्त्याउने पक्का छ। यो बजेटले अष्ट्रेलियालाई “महँगी विरुद्धको युद्ध” मा उभ्याएको छ।
